Ahşap oymacılığı

Oymacılık, tarihin en eski sanat dallarından birisidir. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ortaya koyulan eserlerle zirveye ulaşmıştır. Tabi ki bundan önceki tarihlerde de oymacılık yapılmıştır. Eski Türklerde bıçak saplarına, çanak ve çömlek gibi ürünlerin üstüne oymacılık yaparak çeşitli figürler işlenmiştir. Günümüzde de en çok ilgi gören sanat dallarından olan oymacılık, ince işçiliğe ek olarak maharet gerektiren bir sanat dalıdır.

Oymacılık sanatı insanların ilgi göstermesiyle birlikte zaman içerisinde büyük gelişim göstermiştir. Oymacılık denildiği zaman akla ağaç materyali gelse de taş ve mermer gibi materyaller de oymacılıkta kullanılır.

Oymacılık sanatını icra eden kişiye oymacı denir. Bazı ülkelerde bu sanat dalı kabarma olarak da geçer. En popüler olduğu dönem Osmanlı devletidir. Ahşap, taş ve mermer gibi ürünlerin üstüne yapılan oymalar bu dönemde daha ön plana çıkar. Osmanlı Devleti zamanında yapılan oymaları gören diğer ülke insanları oymacılığın dünya geneline yayılmasını sağlamıştır.

Oymacılık Türkler Arasında Nasıl Yayıldı?

Türklerde oymacılık

Türkler, Gök Tanrı inancını bırakıp İslamiyet’i kabul edince resim ve heykel gibi sanatlar yok olmaya yüz tutmuştur. Heykel ve resim putperestliğe yakın olduğu için İslam dinine mensup kişiler bu tür sanat akımlarından uzaklaşmıştır. Halk böyle olunca buna benzer bir sanat akımı olan oymacılık Türkler arasında yayılmaya başlamıştır. Cami, saray, mescit ve medrese gibi mekanlar oymacılık sanatıyla süslenmeye başlanmıştır.

Tophane, Üçüncü Ahmet Çeşmesi, Azapkapı çeşmesi gibi eserleri inceleyecek olursanız bu eserlerin oymacılık sanatının ince işçiliğiyle süslendiğini görebilirsiniz. Osmanlı Devleti zamanında inşa edilen mimari yapıların büyük kısmının oymacılık sanatıyla süslendiğini söylememiz mümkündür. Ağaç, taş ve mermer üstüne yapılan süslemeler şüphesiz oymacılık sanatının en iddialı eserleri arasında yer alır.

Oymacılıkta Kullanılan Malzemeler

Oymacılık malzemeleri

  • Tırnak bıçağı
  • Testere
  • Küçük ağızlı yan bıçak
  • Geniş ağızlı bıçak
  • Farklı ebat ve şekillerde ıskarpela
  • Kargaburnu
  • Tırnak seti
  • Temizleme aleti
  • El matkabı
  • Kıl testeresi
  • Balon
  • Pırpır
  • Kalıp çıkarmak için mukavva
  • Zımpara

Yukarıda yer alan malzemeler oymacılığın olmazsa olmazlarıdır. Sadece oymacılık yapmak için geliştirilmiş olan profesyonel türden malzemeler vardır. Oymacılığı ilk defa yapacaksanız böylesine kaliteli malzemeler almanıza gerek yoktur. İlk etapta maliyeti düşük olan malzemelere yönelin. Profesyonel kategoride yer alan oymacılık malzemeleri bir hayli pahallı olduğunu bilmenizi isterim. Kendinizi bu alanda geliştirdikten sonra bu tarz kaliteli malzemelere yönelebilirsiniz.

Oymacılık Nasıl Yapılır?

Oymacılık nasıl yapılır

Oymacılık genelde ülkeden ülkeye uygulanan farklı tekniklerle ön plana çıkar. Örneğin Anadolu Selçuklu Devleti zamanında yapılan oymacılık ürünlerinde Rumi ve geometrik şekiller daha ön plana çıkar. Osmanlı Devleti zamanında yapılan oymacılık eserlerinde daha çok çiçek motifleri yer alır. Bu durum yaşanan dönemin oymacılık üstünde olan etkisini ifade eder.

Oymacılık alçak ve yüksek kabartma usulleri olarak iki kısma ayrılır. Alçak kabartma oymacılığında desenler sert alet kullanılarak yapılır. Yüksek kabartma oymacılığında genelde geçme üslupları kullanılmaktadır. Genelde materyalin bir yüzü oyulur. Buna heykelcilik de denilmektedir.

Şebeke üslubunda motifler materyalden çıkarılarak oyma gerçekleştirilir. Kullanılan ağaç materyalin kesinlikle aşırı derecede sert olması gerekir. Geçme üslubunda birbirine geçen motifler yapılmaktadır. Uygunluğundan dolayı genelde geometrik şekillerin kullanıldığı bilinmektedir.

Oymacılık yapan kişinin en çok dikkat etmesi gereken şey malzeme seçimidir. Pürüzsüz yüzeye sahip, belirli esneklikte ve dayanımda olan malzemelerin seçilmesi oymacılığın daha iyi yapılmasını sağlar. Ayrıca ortaya çıkan sanat eserleri de daha güzel olur.

Oymacılıkta malzeme öncelikli olarak testereyle elde edilecek olan şekle yakın formlarda kesilir. Daha sonra kakma yöntemi kullanılarak cisimlerin ve desenlerin netleştirilmesi gerekmektedir.

Kullanılan testereden tutun da kakma malzemelerine kadar tüm materyallerin kaliteli olması gerekir. Ayrıca oymacının malzemeleri kullanma konusunda bilgili olması da gerekir. Oymacılıkta kullanılan malzemeler aşırı derecede keskindir. Bilgisi olmayan kişiler eğitim almadan oyma yapmaya uğraşırsa yaralanma ihtimalleri yüksektir. Bu husus göz önünde bulundurularak oymacılığın hobi edinilmesi için eğitimin şart olduğunu söyleyebilirim.

Oymacılık Çeşitleri Nelerdir?

Oymacılık çeşitleri

Oymacılık sanatını incelediğimizde oymacılığın kesme oyma, yüzey oymacılığı ve tabii şekil oymacılığı olmak üzere 3 çeşidinin olduğunu görüyoruz. Bunlar oymacılığın ana çeşitleridir. Bu oymacılık çeşitleri kendi arasında alt dallara da ayrılmaktadır. Oymacılık çeşitlerini anlamanız için tüm çeşitleri kısmen ele almaya başlayalım.

1. Kesme oymacılığı (dekupe): Masif veya kontrplağın her iki yüzeyinin aynı düşey doğrultuda kesilerek çıkarılması işlemidir. Sandalye sırtı, tuğra gibi şekillerin bu oymacılık çeşidiyle yapıldığı bilinir. Kesme işleminde fare kuyruğu testeresi, dekupaj testeresi ve kıl testere gibi ürünler kullanılır.

2. Yüzey oymacılığı (rölüyef): Ahşap malzeme yüzeyinden sadece motif ve desenin oyulmasıyla yapılmaktadır. Yüzey oymacılığında Üçgen ve U kalemi kullanılır. Oyma işlemi gerçekleştirildikten sonra boyama ve cilalama yapılarak ürün son halini alır.

3. Tabii şekil oymacılığı: Bu oymacılık türü heykeltıraşlığa girer. Bunun temel sebebi oymacılığın 3 boyutlu olarak yapılmasıdır. Üç boyutlu düşünebilen ve düşüncelerini aktarabilme yeteneği olan kişileri tabii şekil oymacılığı alanında başarılı olabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here